preek over Mattheüs
24
Genk, 24 augustus
2008
tekst: Indien
men dan tot u zegt:
Zie,
Hij is in de woestijn, gaat er niet heen;
Zie,
Hij is in de binnenkamer, gelooft het niet. (vers 26)
Voor de lezing
Mensen speculeren bij
tijden druk over het einde van de wereld… niet alleen gelovigen,
maar eigenlijk iedereen: zie de vele films waarin de wereld vergaat…
of bijna. Waarom ze dat doen, daarover valt veel te zeggen, maar ik
denk dat het in elk geval ook iets te maken heeft met
angst. Een mens kan namelijk veel, en hij kan ook steeds meer en
steeds beter, maar toch blijft hij zich onzeker voelen..., Waarom?
Wel: misschien hierom: de mens is / jij bent / niet degene die de
wereld bij elkaar houdt. Alles kan je zomaar uit handen vallen.
En dàt leidt
tot angst, ongedefinieerde ongerichte angst (=kenmerkend voor
angst, onderscheid met ‘bang zijn voor iets). Die gevoelens
moet je onderdrukken èn toch kwijt, want bewust kun je er niet mee
leven - angst voor ondergang, voor het moment dat alles uit de hand
loopt, dat deze zijn wereld wordt verteerd, vernietigd door
inwendige of uitwendige krachten. En diep daaronder de angst voor de
eigen ondergang, het eigen einde, de dood.
En die angst komt
eruit, kan eruit, bijv. in apocalyptische voorstellingen over het
einde van de wereld, de planeet aarde. Katalysator bij uitstek in
onze dagen is de grote milieucrisis… CO2, ijskappen,
klimaatverandering… er kan geen gewone depressie meer zijn in de
metereologie, alles verwijst naar de opwarming van de aarde, die in
bepaalde presentaties apocalyptisch wordt. Een andere katalysator is
momenteel de beurscrisis…
Tekenen der tijden,
zegt men dan… oorlogen, geruchten van oorlogen, aardbevingen,
natuurrampen etc... En niet alleen sektes en Jehova-getuigen zijn
hiermee bezig, ook in deftige protestants-evangelische kringen is
het een geliefd onderwerp en wordt er gespeculeerd op en gewerkt
met de angst van de mens.. En zo wordt de angst aangewakkerd en
probeert men de toehoorder tot ‘bekering’ te brengen. Over
manipulatie gesproken !
Verkeerde strategie:
Angst kan mensen wel in de ban krijgen, maar nooit bekeren. Enkel
liefde kan dat.
Maar zo zeggen onze
eindtijdbroeders en zusters dan: De bijbel doet dat toch ook.
En dan komen onvermijdelijk met Daniël’s visioenen en Ezechiël’s
vergezichten, en natuurlijk: De apocalyps, de openbaring van
Johannes... en als klap op de vuurpijl: Jezus doet het ook en dan
komen er gedeelten uit Mattheüs ter sprake.
Voilà, laten we die
dus maar eens lezen, dacht ik. Mattheus 24 3-13 & 26-31
Preek
Bijbelgedeelten zoals
wij gelezen hebben, gaan over het einde van de tijden, dat is wel
duidelijk, toch zijn het geen spoorboekjes, overzichtelijk schema=s
zodat je precies kunt zeggen hoe ver de tijd al gevorderd is, neen:
alle apocalyptische stukken zijn bedoeld als boodschap voor de
tijd waarin de eerste hoorders/lezers leefden… Veel van
die stukken zijn ook niet origineel…
Vers 29 is oorspronkelijk 800 jaar voor Christus,
gesproken voor de mensen toen… hun eindtijd oproepend (Jesaja)
-- en een deel daarvan is in 600 voor Christus
gesproken door Ezechiël
-- en hetvolgende verse was origineel en actueel in
200 voor Christus, de tijd waarin het boek op naam van Daniël een
bestseller was, (geciteerd in vers 15, 21 en 30).
-- En bij Mattheüs slaan precies deze woorden op de
tijd van de eerste gemeente.. . en sommige delen ervan komen weer
terug bij Johannes de ziener op Patmos, nog eens een generatie
later..
M.a.w. volgens de
bijbel kan elke tijd, het karakter van een eindtijd krijgen.. Dat
alleen al moet ons voorzichtig maken ten opzichte van chronologieën.
Trouwens. Wat staat daar in vers 36, notabene opgetekend uit Jezus’
mond...:
Van die dag
en van die ure weet niemand, ook de engelen in de hemel niet, ja
zelfs de Zoon niet, de Vader alleen…
Dat is toch een
absoluut verbod op rekenarij. Toch zeker voor mensen die zichzelf
fundamenteel schriftgetrouw noemen. (maar de maand / jaar heeft
Jezus toch niet verboden, heb ik ooit horen zeggen, zonder
verpinken)
Goed, wij lezen
vandaag Mattheüs, en toen hij deze woorden opschreef, was het gevoel
dat het einde nabij was heel sterk… onontwijkbaar: De tempel was
verwoest, de Joden uit Palestina verdreven… de eerste
christenvervolgingen een feit... Voor Mattheus en zijn lezers was
het echt eindtijd, alles liep af, ging mis.
Het bestaan had al
z’n vanzelfsprekendheid verloren en ook de gelovigen werden
geplaatst voor de laatste vragen: Wij kunnen het zelf niet, dat is
wel duidelijk, maar – in dit is de achterkant van deze stellige
teksten: kan God het eigenlijk nog wel? Doet hij het nog wel? Of… is
het mis. Zo verstaan klinken die teksten al heel anders.
Geen voorspelling van
wat er allemaal nog gaat gebeuren, geen bangmakerij, maar
bemoediging. Dat wil het zijn. Mattheus wil met deze woorden van
Jezus de angstige gelovigen een hart onder de riem steken, zodat ze
staande blijven als alles valt..
Zie, toe en wees
niet verontrust; want dat moet gechieden, maar het einde is het nog
niet
zegt Jezus, laat u
niet van uw stuk brengen... Het is begin der weeën (6,8)
Hoort u, hoe
nuchter dat klinkt. Het is het einde niet: Wil men u dat wijs
maken, schudt dan uw hoofd en keer u af. Het is het begin der
weeën...,
Hoort u hoe
hoopvol dat klinkt ? Weeën...die kunnen lang duren, en erg
pijnlijk zijn, maar ze leiden tenslotte ergens toe, naar de komst,
de geboorte van iets nieuws, naar een hoopvol nieuw begin... Het
hele hoofdstuk ademt diezelfde nuchterheid en tussendoor is er
steeds naast nuchterheid ook troost en bemoediging... Het is het
einde nìet!
Eén ding kunnen we
dus al zeggen: Een ieder die deze gedeelten zó uitlegt, dat u er
bang van wordt, die legt ze niet goed uit. Het zou hetzelfde zijn
als over Daniël in de leeuwenkuil spreken op zo=n wijze, dat de
toehoorder bang wordt gemaakt voor de kuil en de leeuwen. De
bedoeling is toch bemoedigend. nl.. dat Daniël uìt de leeuwenkuil
komt, dat al deze vreselijke dingen het einde nìet zijn..
Daarvoor worden we
ook gewaarschuwd. Verschillende keren, Weest nuchter en waakzaam.
Laat u niet in de war brengen door valse messiassen; wapent u tegen
namaak-christussen, die van die angst misbruik willen maken. Als er
in het gedruis van de tijd iemand komt met de boodschap: zie
hier, is de Christus, de redder...geloof hem gewoon niet.
En als ze er wonderen
en tekenen bijdoen... geloof hem niet.
en als ze duizenden
mensen met glimlachende gezichten laten getuigen, geloof hen niet.
En als ze paradijzen
beloven en u hun gouden beloften op TV zelfs laten zien...gelooft
hen niet. Het zijn valse, onware Messiassen.
Heel scherp klinkt
deze waarschuwing in vers 26. Daar wil ik tenslotte nog even bij
stil staan
Indien
men dan tot u zegt:
Zie,
Hij is in de woestijn, gaat er niet heen;
Zie, Hij is in de
binnenkamer, gelooft het niet.
Ik vroeg mij af:
Vanwaar die woestijn en vooral: vanwaar die binnenkamer.. en wat
hebben die gemeen?
Beide kenmerken zich
doordat ze een plaats buiten het gewone dagelijkse leven
aanduiden. Zowel in de binnenkamer als in de woestijn kun je je
onttrekken aan de druk en de dwang, de moeite en de zorg, de
plichten en de verantwoordelijkheden die het gewone mensenleven, het
mede-menselijk leven, het samenleven, de samenleving, kenmerken.
Woestijn
De sekte der Essenen
bijv. zonderde zich letterlijk af van de wereld door zich terug te
trekken in de woestijn. Daar leefde men buiten de boze wereld
in reinheid met enkel uitverkorenen, volmaakten... in de woestijn
achter de muren van een gesloten klooster...
Zij distantieerden
zich van het gewone, openbare leven, schudden a.h.w. het stof van
hun voeten en trokken zich terug in hun eigen smetteloze paradijs.
Daar leefden zij zich dagelijks de handen wassend in onschuld ver
weg van de ozo boze wereld.
Welbeschouwd kenmerkt
deze houding nog steeds vele sekten en wordt door vele valse
profeten en messiassen een soortgelijke beweging gesuggereerd... De
mensen uit het gewone moeilijke en zorgelijke leven lokken door ze
terzijde van het leven, een bestaan in zuiverheid en onschuld
voor te spiegelen.
Denk maar aan de
Baghwan, inmiddels al lang geleden, maar toch. Een paradijs schonk
hij de zijnen, zelfs letterlijk in de woestijn in Amerika. Maar denk
ook gewoon aan de slogans van de vele secten en kerkelijke groepen…
die je een verlossing voorspiegelen, doordat je je afscheidt
van het gewone leven: ‘afgescheidenen’ zuiveren. Communes.
De woorden die ze
gebruiken zijn zelfs bij tijd en wijle precies dezelfde als in de
kerk... geloof, verlossing, boze wereld..., maar ze zijn onwaar,
vals, want ze suggereren dat er twee werelden zijn. In de
ene, de gewone wereld leef je slecht, word je besmet… in de wereld
van groep erbuiten… leid je een zuiver leven, in de ‘woestijn’ …
Nu Jezus heeft wel in
de woestijn geleefd, en werd er verzocht, maar na de beproeving te
hebben doorstaan, is hij teruggekeerd naar het gewone leven,
dààr heeft hij met de zijnen geleefd, daar heeft de mensen verlost…
en ook na hun verlossing… bleven ze leven temidden der mensen…
trokken zich niet terug met de uitverkoren in de woestijn..
Jezus verlost ons
niet van de wereld, of uit de wereld, maar ‘in’ de wereld. En de
idee dat je de wereld zou kunne verlaten, inwisselen voor een betere
is een illusie: de wereld, de ene wereld, het ene leven, zit in
je. Ook als je eruit gaat, gaat die mee.
Het evangelie is geen
manier om het leven te ontvluchten…of het kwaad te
vermijden, neen: het is een boodschap voor mensen die gebogen
en gebroken als ze soms zijn door het leven zijn..., temidden van
hun daden en de gevolgen ervan…. die daar verder leven omdat God hen
niet alleen laat.. met hen mee is, in hun nood in hun schuld..
AIndien men dan tot u zegt:
Zie,
De REDDER is in de woestijn,
gaat
er niet heen;
binnenkamer
Indien
men tot u zegt:
Zie,
DE REDDER is in de binnenkamer,
gelooft het niet.@
De binnenkamer: dat
is de verborgen ruimte in het huis, de schuilplaats bij een inval of
- in vredestijd - de kamer voor meditatie en gebed. En inderdaad:
Ook Jezus verwijst ons wel naar de binnenkamer, om ons voor God te
stellen en te bidden, maar wederom niet als doel op zich,
maar enkel om daardoor gesterkt weer naar buiten te komen om
in de storm van de geschiedenis te gaan staan en midden in de wereld
Gods koninkrijk te zien komen en zijn wil te laten geschieden... Het
is dezelfde fout als bij die woestijnpredikers: Verwarring van
tijdelijk middel en eeuwig doel, waardoor de woorden hetzelfde
klinken maar toch wezenlijk anders zijn.
Ja gevaarlijk is dit,
want het bederf van het beste is het slechtste.
Ook dit is hoogst
actueel. Heel de sfeer van onze tijd, de hernieuwe religiositeit
flirt toch wel erg met de gedachte dat enkel de binnenkant
van het bestaan van belang is. Heel het leven wordt
gepsychologiseerd Heel het bestaan wordt herleid tot een
innerlijk proces.
Alles draait dan om
de binnenwereld, die zonder inhoudelijk contact met de bonte
en boze buitenwereld rechtstreeks lijkt aangesloten op de mystieke
bovenwereld. Mediums bemiddelen, channelen van de hemel
rechtstreeks tot in de binnenkamer van de ziel.
En de vraag is
opnieuw en hetzelfde: Waar is de wereld gebleven die
God zo lief had.
Waar is de
nuchterheid, de waakzaamheid midden in het aards gewoel, waar is de
verantwoordelijkheid en de naastenliefde gebleven midden in het
medemenselijke en maatschappelijk bestaan ??
Geofferd op het
altaar van de eigen ziel, die trouwens die last helemaal niet
aankan. Net zoals dat concrete aardse leven geofferd wordt op de
altaar van de zuiverheid bij de sekten.
Daarom gemeente
moeten wij ons niet van de wijs laten brengen door het rumoer
daarbuiten; Het is de oude wereld die kraakt in haar voegen. Dat
hoort erbij en dat doet ze al eeuwen.
Wij moeten ons
daardoor niet laten opjagen naar de woestijn of naar de binnenkamer.
Neen: de komst van de
ware Messias geschiedt dààr, daar middenin: midden in de tijd,
midden in het wereldgebeuren. En dáár zijn zijn zijn volgelingen
dan ook gesteld, om in Hem te geloven, waakzaam en nuchter te zijn
en te volharden, trouw te blijven aan God en zijn gerechtigheid.
Daar, in het gewone
dagelijkse leven, temidden van en ten opzichte van de mensen om ons
heen. En wat er ook woedt of tegenwroet: deze levensstijl heeft
toekomst… dat is de boodschap van dit evangeliegedeelte.
Amen
Aanvangslied: gezang
448: 1 en 2
vg
gezang 448: 3 en 4
kyriegebed (Psalm 31)
zingen
psalm 31: 1 en 7
lezen
psalm 31 vers 24
Hebt de HERE lief, al zijn gunstgenoten
Hij bewaart die hem trouw zijn
Maar wie zich laat gaan in hoogmoed
die doet hij betalen, veelvoudig
weest dan sterk, onverslagen van hart
gij allen die die hoopvol op de HERE wacht..
zingen:
psalm 31: 18 en 19
gebed
Schriftlezing:
Mattheüs 24: 3-13 & 26-28
lied: gezang 300: 1,
2 en 6
preek
lied: gezang 297
geloofsbelijdenis
met KLEIN GLORIA
dankgebed en
voorbeden
collecten
slotlied: gezang
488A: 1 en 2
heenzending en zegen
/ Aamen..@ (gezang 456:3)