Aurora, de roze-vingerige dageraad
Als godin van de dageraad verrijst Eos (Latijns equivalent: Aurora) 's morgens vroeg om met haar roze vingers (ροδοδακτυλος -- rhododaktylos) de gouden poorten van de hemelen tijdig voor haar broer Helios, die in het oosten vanuit de oceaan oprijst, te openen. Zij heft de donkere sluier van de nacht op en strooit rozen op zijn baan.
Zij is in een saffraankleurig kleed gekleed (κροκοπεπλος -- krokopeplos: krokus = rood-saffraan = de stamper van de crocus sativus). Haar wagen wordt getrokken door het tweespan Lampos (= fakkel) en Phaëthon (= de stralende). De zonnewagen van Helios (of Phoebus Apollo) wordt door een vierspan langs het hemelgewelf getrokken. In de afbeelding hieronder zijn het er wel degelijk vier (maar moet je wel even goed kijken). De saffraankleur van de mantel is herleid tot goud-geelkleurig. Wel strooit Eos rozen...
Het epitheton rozevingerig is vooral bekend omdat Homeros het steevast gebruikt als hij het over de dageraad heeft (onder de afbeelding een voorbeeld, idem met saffraankleurig)
Guido Reni: Aurora-fresco in het Palazzo Rospigliosi Pallavaccini in Rome (1613)
Odyssee -
Tweede zang
vertaling: Patrick
Lateur
(de beschrijving betreft Telemachos. Ik moest meteen denken aan de hymne veni redemptor... waar ook een held uit z'n slaapkamer schrijdt. Die Ambrosius toch)
Ilias - Achtste zang
| Ἦμος δ’ ἠριγένεια φάνη
ῥοδοδάκτυλος Ἠώς, ὄρνυτ’ ἄρ’ ἐξ εὐνῆφιν Ὀδυσσῆος φίλος υἱός, εἵματα ἑσσάμενος, περὶ δὲ ξίφος ὀξὺ θέτ’ ὤμῳ, ποσσὶ δ’ ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα, βῆ δ’ ἴμεν ἐκ θαλάμοιο θεῷ ἐναλίγκιος ἄντην. |
Zodra de Dageraad met roze vingers
vroeg in de morgen oprees, stond de zoon van Odysseus uit bed op, kleedde zich, hing ook zijn puntig zwaard over de schouder en om de blanke voeten bond hij zich zijn prachtige sandalen. Uiterlijk gelijk een god kwam hij de kamer uit. |
(de beschrijving betreft Telemachos. Ik moest meteen denken aan de hymne veni redemptor... waar ook een held uit z'n slaapkamer schrijdt. Die Ambrosius toch)
Ilias - Achtste zang
Ἠὼς μὲν κροκόπεπλος
ἐκίδνατο πᾶσαν ἐπ' αἶαν,
Ζεὺς δὲ θεῶν ἀγορὴν ποιήσατο
τερπικέραυνος...
vertaling (letterlijk)
Terwijl de Dageraad
met haar saffraankleurige sluier zich over de gehele aarde verbreidde,
belegde Zeus, die zich verheugt in de bliksem, een vergadering van
de goden..."
• Aurora • Ausonius Toulouse • Gryphius Rose • De rosis nascentibus • La Rose- histoire •