Toch wereldse wijsjes ?

psalm 72 (en ps 66?)

nog in bewerking

gegevens en analyse : Pierre Pidoux, Franc, Bourgeois, Davantès, leur contribution à al création des mélodies du psautier de Genève, 2 dln. Genève 1993), onuitgegeven studie. Het onderstaande citaat en de 'check' (poging tot verificatie òf falsificatie) ervan zijn te vinden in dl. 1 p. 105-106

De 'legende' dat de psalmen op volksliedjes zouden zijn gebaseerd is al heel oud. En hoe ouder hoe betrouwbaarder, nietwaar ? Zodanig dat een oude legende zelfs als argument kan worden gebruikt om de legende zelf te staven (wat volgens mij geen zuiver logische operatie is, maar dit terzijde: petitio principii; circular reasoning). Het gaat hier om een quote van een zekere Pierre-Victor Cayer de la Palme, 1525-1610, een predikant die later weer teruggekeerd is in de 'schoot der moederkerk' en die daar ook rekenschap van heeft moeten afleggen natuurlijk. In zijn getuigenis doet hij een boekje open over de hugenotenspiritualiteit en komt binnen dat kader dan ook te spreken over het karakter en de oorpsrong van bepaalde van hun psalm-melodieën. Zijn opmerking wordt geciteerd door Florimond de Raemond (in Histoire de la naissance, progrez et décadence de l‘Hérésie, Rouen 1623, NB: een anti-calvinistische bron, dus slechts met de nodige reserve en argwaan zelfs te benutten). Natuurlijk haalt ook O. Douen dit citaat met vreugde aan. Bij hem geen argwaan en reserve, maar Entdeckersfreude: Zie je wel. Zijn theorie is waar. Een tijdgenoot heeft het zelf gezegd ! (citaat nog te verifiëren!).

Afin. Cayer zegt dat hij het volgende uit de mond van de componist (musicien) van de melodie zelf heeft gehoord. De beide melodieën waarnaar het citaat verwijst (ps. 66 en ps. 72) komen voor het eerst voor in de uitgave van 1543 en zijn dus van de hand van Guillaume Franc:

"... un certain de leurs pseaumes rhymez (le LXVI) se sonne au son de la cornemuse Or sus louez Dieu tout le monde. Et un autre se chante sur cette jolie chanson: Petite Camusette; je dy par le jugement de celuy qui a fait la composition de la musique. Ce musicien le dit à Calvin qui s'en print à rire."

psalm 72

De melodie van psalm 72 loopt in de eerste twee regels inderdaad parallel met la jolie chanson 'Petite Camusette', een chanson 'Robin et Marion', eind 15de / begin 16de eeuw. De melodie heeft de Vlaamse polyfonisten blijkbaar erg bekoord. Naast polyfone bewerkingen van Josquin, Févin en Willaert heeft Josquin de melodie ook gebruikt als cantus firmus voor een 'mis' (die dan Missa 'Petite Camusette' heet). (NB: allemaal voordat de melodie van psalm 72 werd gecomponeerd 1543).

psalm 66

de melodie van psalm 66 / 118 kan uitgevoerd worden met een bourdon de cornemuse (doedelzak)

Ce musicien le dit à Calvin qui s’en print à rire…

Voilà Calvijn moest er om glimlachen. Verrassend soms, de geschiedenis. Een eeuw lang is er gedebatteerd over deze these met een verbetenheid die ongelooflijk is. Moest Calvijn ons bezig zien, hij zou niet meer bij zijn gekomen !